Từ thành phố Việt Trì, mất 2 giờ đi xe cả đoàn chúng tôi đã có mặt tại xóm Chiềng (xã Kim Thượng - huyện Tân Sơn) nơi được cho là cái nôi của nghề dệt thổ cẩm.
Giữa núi rừng đại ngàn những mái nhà san sát hòa vào mây trắng dần hiện ra trước mắt chúng tôi. Ở đó, những người phụ nữ Mường đang miệt mài bên khung cửi dệt vải.

Ảnh sưu tầm internet

Ngồi bên bếp lửa ấm cúng được đốt giữa sàn nhà, bẻ miếng cơm lam thơm mùi nếp nương, nâng ly rượu hoẵng ngọt lừ, chúng tôi được các vị lão làng ở đây kể cho nghe nghề dệt thổ cẩm xứ Mường. Trước đây khăn, váy, áo hay chăn thổ cẩm sặc sỡ hoa văn là thước đo cho sự khéo léo, đảm đang của người con gái xứ Mường, cũng là thước đo cho sự đầy đủ no ấm của một gia đình. Bởi thế, đã là con gái xứ Mường thì đều biết nghề dệt như một lẽ đương nhiên. Theo thời gian, xu thế phát triển chung của xã hội, những sản phẩm vải vóc công nghiệp với giá thành cạnh tranh dần xâm chiếm sản phẩm dệt thổ cẩm, khung cửi còn đó nhưng tiếng thoi đưa lách cách giờ thưa thớt hẳn. Theo tục lệ, những cô gái làng Chiềng đi lấy chồng vẫn mang theo chăn, nệm thổ cẩm nhưng chủ yếu là nhờ hoặc thuê các bà, các chị trong làng dệt hộ, chứ ít người tự tay dệt lấy. Năm 2008 làng Chiềng được công nhận là làng nghề dệt thổ cẩm, cùng với sự đầu tư của nhà nước các lớp tập huấn kỹ năng nghề dệt được hình thành nhằm khôi phục nghề dệt truyền thống của người Mường. Cùng với đó là việc nâng cao giá trị dệt thổ cẩm để đưa sản phẩm đến với khách du lịch (Xóm Chiềng nằm trong vùng đệm Vườn Quốc Gia Xuân Sơn).

Ảnh sưu tầm internet

Hiện nay, các sản phẩm dệt thổ cẩm xóm Chiềng đều được dệt thủ công với các họa tiết hoa văn tinh xảo, được sản xuất tỉ mỉ, chất liệu bền đẹp nên chiếm được cảm tình của du khách. Nhiều khách du lịch đã tìm về tận đây để mua vải thổ cẩm. Các sản phẩm dệt thổ cẩm đã mang lại thu nhập giúp người dân nơi đây ổn định cuộc sống nhưng nghề dệt xóm Chiềng vẫn còn phát triển manh mún, giá thành sản phẩm trên thị trường còn thấp so với công sức người lao động bỏ ra, thị trường tiêu thụ chủ yếu trông chờ vào khách du lịch nên rất thụ động. Bởi vậy, việc duy trì nghề dệt nơi đây vẫn còn gặp nhiều khó khăn. Chia tay xóm Chiềng, sau lưng là những nếp nhà sặc sỡ sắc màu thổ cẩm với tiếng khung cửi lách cách trong chiều muộn. Chúng tôi thoáng nghĩ xóm Chiềng còn duy trì được nghề dệt truyền thống là một điều may mắn, nghề dệt thổ cẩm không chỉ là công việc giúp người dân nơi đây mưu sinh mà còn là nét đẹp văn hóa truyền thống trong cộng đồng người Mường ở Tân Sơn.

Phú Thọ Post